jest pusty...
  • Strona główna
  • Promocje
  • Nowości
  • Regulamin
  • Kontakt
  • O firmie
  • Płatności i dostawa
  • Czytelnia

GRYKA

Grykę uprawiano już ok. 2000 r. p.n.e. w górskich rejonach Indii. Następnie przybyła ona do Chin, Korei i Japonii, rozpowszechniając się w Azji Środkowej. Do Europy przywędrowała w XIII-XIV wieku wraz z najazdami plemion mongolskich i tatarskich. Początkowo zaczęto ją uprawiać w Rosji i na ziemiach polskich, a następnie w Niemczech, Holandii, Francji i na Półwyspie Bałkańskim. W Polsce była znana pod nazwą hreczka, tatarka czy poganka, w niektórych rejonach i gwarach nazwy te funkcjonują do dziś.

Obecnie gryka uprawiana jest głównie w rejonach podkaukaskich (Rosja), w Chinach i Brazylii, a na mniejszym areale także w USA, Kanadzie, Niemczech, Włoszech, Słowenii oraz w Polsce. W ostatnich latach Polska stała się jednym z czołowych producentów gryki na świecie.
Główną przyczyną niewielkiego rozpowszechnienia tego zboża, zarówno w Polsce, jak i w Europie, jest m.in.  brak wiedzy wśród producentów żywności i konsumentów na temat jej wartości odżywczej i innych właściwości.

Gryka jest rośliną o wielostronnym wykorzystaniu. Przerabia się na kaszę, mąkę i stosuje jako dodatek do produktów żywnościowych, np. makaronów, ciastek, naleśników, herbatek, mieszanek gryczano-owocowych do picia (np. grykostart). Kwitnące rośliny są źródłem rutyny i innych związków biologicznie czynnych.

Ziarniaki gryki to magazyn składników odżywczych. Zawierają od 8,5 do 19% białka, o dobrze zbilansowanym składzie aminokwasowym, najkorzystniejszym pod względem żywieniowym spośród wszystkich zbóż. Białko gryki jest bogate w lizynę, aminokwas ograniczający wartość biologiczną innych białek zbóż. Szczególną cechą jest niski stosunek aminokwasów lizyna/arginina oraz metionina/arginina, a to wskazuje, że gryka wykazuje właściwości obniżające poziom cholesterolu we krwi. Może być stosowana jako dodatek do żywności w profilaktyce nadciśnienia tętniczego, miażdżycy oraz otyłości . Ponadto gryka nie zawiera glutenu i może być polecana chorym na celiakię.

Lipidy występujące w orzeszkach gryki stanowią od 2 do 4%. Charakteryzują się wysoką zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych, co jest bardzo pożądane w codziennej diecie i zalecane w profilaktyce miażdżycy

Na uwagę zasługuje znaczna zawartość błonnika pokarmowego. Stanowi on od 5 do 11%, zawartość frakcji rozpuszczalnej wynosi 3-7%, a nierozpuszczalnej 2-4% . Nierozpuszczalna frakcja błonnika pobudza perystaltykę jelit, ma zdolność wiązania wtórnych kwasów żółciowych i wody. Rozpuszczalny błonnik obniża poziom cholesterolu, zmniejsza ryzyko zachorowań na niedokrwienną chorobę serca, obniża poposiłkową glikemię.

Gryka stanowi dobre źródło cynku, miedzi, manganu, żelaza, potasu oraz fosforu. Szczególną uwagę zwraca jednak duża zawartość magnezu (21-63 mg w 100 g produktu) oraz rzadkich pierwiastków, takich jak bor, kobalt i platyna, które gromadzą się w okrywie owocowej ziarniaków gryki. Orzeszki gryki są także źródłem witamin z grupy B (tiamina, ryboflawina, pirydoksyna), a także niacyny i witaminy E, która ma właściwości przeciwutleniające.

W niektórych odmianach gryki zawartość flawonoidów jest większa niż w zbożach, warzywach, owocach, a nawet w herbacie. Największą zawartość polifenoli oraz rutyny zawierają liście gryki zbierane w fazie kwitnienia roślin . Ze względu na zawartość substancji biologicznie aktywnych gryka uważana jest za roślinę o zdrowotnym działaniu na organizm człowieka i stanowi dobry surowiec do produkcji żywności funkcjonalnej. Jest wykorzystywana w profilaktyce chorób nowotworowych oraz leczeniu stanów zapalnych, chorób układu krążenia, a substancje zawarte w gryce wzmacniają naczynia krwionośne, obniżają ciśnienie krwi oraz utrzymują w niej niski poziom cukru

W Polsce grykę spożywa się najczęściej w postaci kaszy gryczanej nieprażonej całej, nieprażonej łamanej, prażonej całej, prażonej łamanej,płatków gryczanych stosowanych do chrupek i płatków śniadaniowych oraz jako posypki do ciastek.

Obecnie w przemyśle spożywczym coraz częściej znajduje zastosowanie mąka gryczana. Wykorzystuje się ją do produkcji chleba dla osób chorych na celiakię, makaronów, naleśników, kleików gryczano-ryżowych oraz jako dodatek do różnych produktów.

Cenionym produktem, wykorzystywanym także w lecznictwie, jest wytworzony przez pszczoły z nektaru kwiatów gryki miód gryczany. Wpływa on na rozwój umysłowy i fizyczny dzieci, skraca okres rekonwalescencji po chorobach u dorosłych, wykazuje silne właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Miód gryczany zawiera cukry proste i cholinę, stąd odgrywa znaczącą rolę jako lek ochraniający i odtruwający wątrobę. Ponadto jest on nieoceniony przy kłopotach z pamięcią, słabym wzroku i słuchu oraz jako lek wspomagający przy odbudowie tkanki kostnej po złamaniach i terapii przeciwnowotworowej

 

W Japonii po raz pierwszy na świecie wykorzystano łuskę gryki jako wypełnienie do poduszek i materacy do spania. Do tej pory Polska jest głównym eksporterem łuski do Japonii. Obecnie i w naszym kraju produkuje się z łuski gryki materace, poduszki, siedziska, podgłówki, maty, opaski, ortodyski, wkładki do butów. Nadal pojawiają się nowe wyroby. Mają one terapeutyczne działanie, a zalecane są między innymi przy dyskopatii, bólach kręgosłupa, bólach naczyniowo-ruchowych głowy, chorobach układu kostno-stawowego. Produkty wypełnione łuską gryki wykazują wiele zalet: łatwo dopasowują się do pozycji ciała, bardzo szybko wchłaniają wilgoć, nie nagrzewają się i są ciągle chłodne, uniemożliwiają rozwój szkodliwych roztoczy, grzybów i bakterii, co jest ważne dla alergików. Poza tym emitują promieniowanie elektromagnetyczne ujemne, które korzystnie wpływa na organizm człowieka

 

Źródło informacji

© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2014, s. 28-31

*Krystyna Zarzecka, Marek Gugała, Iwona Mystkowska

Wartość odżywcza i możliwości wykorzystania gryki

Nutritional value and opportunities of using buckwheat

Katedra Szczegółowej Uprawy Roślin, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
Kierownik Katedry: dr hab. Barbara Gąsiorowska

 

Ładowanie...